Studniówka Pochodzenie studniówki

Korzeni zwyczaju studniówek dopatrywać się należy w czasach bardzo odległych, w których powstawały pierwsze społeczności, ich hierarchie oraz kształtowały się obrzędy towarzyszące wyjątkowym wydarzeniom. Członkowie plemion pierwotnych poddawani byli różnym inicjacjom zapewniającym im miejsce w grupie, a poprzedzanym okresem przygotowań wypełnionym nauką i nierzadko medytacjami w odosobnieniu. Od najdawniejszych czasów towarzyszyły im obrzędy magiczne, rytuały przejścia mające uchronić przed złem, nadać lub wzmocnić najbardziej pożądane cechy, zapewnić szczęście, powodzenie, wiedzę na nowym etapie życia. Wspólnym dla wszystkich niemal kultur był zwyczaj uroczystego przechodzenia przez kolejne fazy życia, wiązał się on bowiem ze zmianą statusu rodzinnego i społecznego. Przełomowe etapy w życiu człowieka to przejście z okresu dziecięctwa w okres dojrzewania, wejście młodego człowieka w dorosłość. Rytuały poprzedzające inicjację były zazwyczaj sprawdzianem fizycznej i psychicznej gotowości młodzieńców do nowej roli, często wiązały się ze świadomym przyjęciem bólu, potwierdzającym odwagę, opanowanie i wytrzymałość. Inne obrzędy miały przebieg łagodniejszy i raczej symbolicznie znaczyły nowy etap życia. Rytuałami takimi były choćby "postrzyżyny" siedmioletnich chłopców na znak przejścia pod ojcowską opiekę czy żakowski (studencki) zwyczaj "otrzęsin".

W wielu kulturach niektóre rytuały przetrwały w formie niemal niezmienionej, w innych ich ślady można odnaleźć w zwyczajach nam współczesnych. Matura i wyznaczony przez studniówkę okres ją poprzedzający jest jednym z nich. Nie możliwym jest stwierdzenie kiedy i gdzie odbyła się pierwsza szkolna studniówka. Jej wzorców można się doszukiwać w żakowskich zwyczajach, jednak w formie tanecznej zabawy poprzedzającej maturę nie mogła zaistnieć wcześniej, niż po 1812 roku. To właśnie wtedy reformator pruskiego szkolnictwa, Wilhelm von Humboldt ustanowił egzaminy dojrzałości i pierwotnie niewiele szkół średnich miało prawo do ich przeprowadzania. Podział egzaminu na część pisemną i ustną nastąpił 22 lata później. Zanim matura stała się powszechnym zakończeniem średniego etapu edukacji musiało upłynąć sporo lat, na pewno jednak od początku nobilitowała zarówno szkoły, które uzyskały prawa do przeprowadzenia maturalnych egzaminów jak i osoby, które mogły wykazać się maturalnym świadectwem.
Świadectwo maturalne początkowo było nie tylko przepustką w dorosłość, gwarantowało ono dobrą posadę. Uświadomienie tego faktu mobilizowało młodych ludzi do porzucenia rozrywek w okresie poprzedzającym egzaminy i intensywnej nauki.

Dlaczego za okres ten przyjęto sto dni? Zapewne okres trzech miesięcy został uznany za wystarczający na powtórzenie i utrwalenie przyswojonych wiadomości, być może czas wyznaczyło europejskie zamiłowanie do okrągłych liczb. Stąd nazwa - studniówka. Owe mistyczne sto dni szansy na maturalny sukces poprzez historyczną analogię kojarzone było często z okresem stu dni szansy Napoleona Bonaparte na odrestaurowanie cesarstwa. Analogia do tego wydarzenia powoduje często, że grono pedagogiczne nietaktownie przypomina o Waterloo i wieszczy podobną klęskę mniej solidnym uczniom. Nie zdania egzaminu boją się wszyscy, bo wiedzą, że pech może spotkać każdego.